Het beroepsonderwijs krijgt nogal eens zware kritiek. Leerlingen zouden met vijftig tegelijk in een computerruimte worden gestopt, onder toezicht van een onderwijsassistent: lekker goedkoop. Of ze worden aan hun lot overgelaten, evenals hun docenten. CVB-leden zouden hun collega's van andere ROC's af willen troeven met gigantische en vaak onnodige nieuwbouwprojecten. En het laatste ongunstige bericht is dat veel leerlingen een ‘verplicht vrijwillige' bijdrage moeten betalen. Het zal allemaal wel eens voorkomen: waar rook is, is vuur, nietwaar?

Door Hans Puper 

Veel beroepsopleidingen zijn echter zonder meer goed en ze werken voortdurend aan verbetering. Er lopen keien van docenten rond. Bianca van Rijssel van ROC Zadkine zal ik nooit vergeten. Ze gaf Nederlands als tweede taal en hopelijk voor Zadkine doet ze dat nog steeds. Eén van haar groepen bestond uit Marokkaanse vrouwen die al jaren in Nederland waren, maar in een isolement verkeerden. Ze spraken alleen hun moedertaal en verlieten hun wijk vrijwel nooit. Grammatica vond Bianca niet zinvol op dit niveau. Ze nam haar vrouwen mee naar buiten.

Zo sprak ze een keer af bij de tramhalte voor het schoolgebouw en ging met hen naar de Euromast. Kaartjes moesten de vrouwen zelf kopen, dan wisten zij voortaan hoe zij dat moesten doen. In het restaurant van de Euromast dronken zij koffie. Eén vrouw had een cake meegenomen en sneed die aan. Bianca kende die gewoonte, maar zei er niets van. Al gauw kwam de bedrijfsleiding: ‘Dames, dit is een restaurant, het is niet toegestaan eigen etenswaar te gebruiken.' Terug op school was dit verschil tussen Marokkaanse en Nederlandse regels onderwerp van gesprek - in het Nederlands uiteraard. Bianca? Een wereldwijf, zeggen ze in Rotterdam.

Voor het evenwicht moet ik nu een Amsterdams voorbeeld geven. Het HMC, vakschool voor hout, meubel en interieur, heeft een opleiding voor houten jachtbouw. MBO- 4- leerlingen maken in leerjaar 3 en 4 jaar een boot naar keuze: een sloep, een zeilboot of een ander vaartuig. Ze zijn hoogwaardig en prachtig afgewerkt. Ze werken in groepen van twee tot vier en verdelen zelf de taken. De benodigde materialen kopen ze zelf; die investering verdienen zij met winst terug bij de verkoop van hun boot - bijvoorbeeld op de eindexamenexpositie. Omdat het om vrij forse bedragen gaat, zoeken zij vaak ook sponsoren.

Een enkele keer hebben zij vooraf een opdrachtgever met wie zij een verkoopprijs afspreken en die de kosten voor zijn rekening neemt. Meeliften, in groepswerk soms een probleem, komt hier niet voor. Samenwerken is bij de start weliswaar niet voor iedereen vanzelfsprekend, maar ze zijn bereid elkaar kritisch te volgen en te helpen. Ze hebben daar belang bij: de koper eist immers een goed schip. Hun docenten ondersteunen de leerlingen niet alleen vaktechnisch, maar ook met ontwerp, bedrijfsvoering, samenwerking en persoonlijke ontwikkeling: welke arbeid in de botenbouw past het best bij ieder van hen? Botenbouwer in dienst van een bedrijf? Ontwerper? Werkvoorbereider? Ondernemer? Verschillende leerlingen beginnen een eigen bedrijf, soms al tijdens de opleiding.

Het mooie van beide opleidingen is, dat het niet alleen gaat om de vakinhoud. Die is zonder meer goed. Het gaat verder: de Marokkaanse vrouwen en de HMC-leerlingen leren ieder op hun eigen manier voor het leven. Ze nemen initiatief, worden ondernemend. Hun docenten zorgen op betekenisvolle momenten voor reflectie, discussie en verdieping, zowel voor groepen als individuele leerlingen. En de beoordeling? Die kan op een natuurlijke en nauwkeurige manier, maar daarover een andere keer.

Eén ding is zeker: de kwaliteit van een opleiding staat of valt met goede, betrokken docenten. In het beroepsonderwijs zijn er genoeg, maar ze kunnen het niet alleen. Pas als docenten, leidinggevenden en ondersteunend personeel samen weten wat zij willen, waarom en hoe zij dat willen, weten voor wie en met wie zij werken, dan krijg je een superopleiding. Daar heb je een schoolleiding met visie en liefde voor onderwijs voor nodig. Maar ook daarover een andere keer.

© Nationale Onderwijsgids/Hans Puper

• Tweet
• ↓ Reageer