Olympisch brons op 56e Internationale Chemieolympiade voor Nederland

Jesse van der Waal van het Stanislascollege Westplantsoen in Delft en Niels van den Bosch van het Johan de Witt-gymnasium in Dordrecht hebben beiden een bronzen medaille gewonnen tijdens de 56e Internationale Chemieolympiade (IChO) in Riyad (Saoedi-Arabië). Kjeld Zwitserloot van het Gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel greep net naast het eremetaal en kreeg een eervolle vermelding, evenals Koen Coyajee van het Utrechts Stedelijk Gymnasium. De olympiade werd gewonnen door Zhong Zheng uit China. Nummer twee werd Victor Lilov uit Bulgarije. Dat meldt het SLO. 

De 56e IChO werd georganiseerd door King Saud University van 21 tot en met 30 juli in de hoofdstad Riyad.
Onderwijs wordt in het Saoedisch Koninkrijk gezien als een nationale prioriteit, een middel om te investeren in de inwoners en toekomst van het land, en als een sleutelfactor bij het bereiken van de doelstellingen van duurzame ontwikkeling.

De minister van Onderwijs, Mr. Yousef Al-Bunyan: “Het hosten van de IChO is een vervolg op de opkomst van Saoedische studenten met uitmuntende resultaten bij een aantal internationale olympiades op verschillende terreinen, inclusief wetenschappelijke disciplines. Het feit dat het koninkrijk deze internationale olympiade organiseert, het meest prominente evenement op het gebied van de chemie, ligt in lijn met zijn inspanningen om de status van Saoedi-Arabië regionaal en internationaal te verbeteren en mondiaal concurrerende burgers op te leiden.”

Bild the bonds 

Tijdens de openingsceremonie gaf Kroonprins en premier HRH Mohammed Bin Salman de boodschap mee: “Jongeren zijn de bron en de weg naar alle welvaart. Hen steunen is het verwezenlijken van de ambitie van een land en de hoop van een natie.” Er deden 88 landen mee met 327 zeer getalenteerde middelbare scholieren. Het thema van deze olympiade was 'Bild the bonds'.

Het niveau van deze olympiade lag bijzonder hoog. Met twee bronzen medailles en twee eervolle vermeldingen heeft Nederland in deze editie goed gepresteerd.

Scheikunde 

Koen Coyajee, met 16 jaar een van de jongste internationale deelnemers, verwoordde het zo: “Met scheikunde heb ik zoveel verschillende ervaringen opgedaan die ik anders nooit had meegemaakt. Scheikundelessen op mijn school, het Utrechts Stedelijk Gymnasium, colleges op de Universiteit Maastricht en de Universiteit van Amsterdam met de NSO en uiteindelijk zelfs met de IChO naar het buitenland. Om zoveel verschillende mensen met gelijke interesses te ontmoeten was onvergetelijk!” Niels van den Bosch over hoe hij de olympiade heeft beleefd: “Ik lieg niet als ik zeg dat deze week één van de mooiste uit mijn korte leven was. Voor het eerst kennismaken met een andere cultuur dan de westerse, is een ervaring die ik nooit zal vergeten. Ook het contact met de andere teams was bijzonder; ik heb enorm genoten van mensen die over hun eigen levens en landen vertellen. Ik ben ook erg dankbaar voor de uitmuntende organisatie in Saoedi-Arabië.”

45e Nationale Scheikundeolympiadeweek 

De leerlingen die Nederland vertegenwoordigden werden geselecteerd tijdens de 45e Nationale Scheikundeolympiadeweek, eerder dit jaar aan de Universiteit Maastricht. De leerlingen werden begeleid door Martin Groeneveld, Marijn Jonker, Piet Mellema en Emiel de Kleijn. In 2025 wordt de 57e IChO gehouden in Dubai (Verenigde Arabische Emiraten).

Praktische en theoretische toetsen 

De toetsen van de IChO bestaan uit een praktisch en een theoretisch gedeelte van elk vijf uur.
Het praktijkgedeelte bestond uit twee onderdelen: indicatoren en titraties. Indicatoren zijn stoffen die een verschillende kleur hebben in hun ‘zure’ en ‘basische’ vorm. De leerlingen bepaalden de omslagtrajecten van vier onbekende zuur-base indicatoren, waarbij gegeven was dat een van de indicatoren twee omslagtrajecten heeft. Ze maakten hierbij gebruik van acht oplossingen met verschillende pH en dunnelaagchromatografie. De acht oplossingen werden ook geïdentificeerd met deze indicatoren. In het tweede deel werd onderzoek gedaan aan kaliumpermanganaat. Kaliumpermanganaat wordt onder andere gebruikt als desinfectiemiddel in medische en algemene toepassingen. De leerlingen bekeken de reacties van permanganaat en jodide-ionen in verschillende milieus en deden kwantitatieve bepalingen aan de hand van wegend titreren. Bij de theorietoets kwam het enzym dat betrokken is bij de biosynthese van dopamine aan de orde. Dopamine werkt op de hersenen om o.a. de gevoelens van plezier, voldoening en motivatie te geven en speelt een rol bij bewegen en geheugen. De leerlingen deden berekeningen aan de activiteit van het enzym met de Michaelis-Menten vergelijking. Ook analyseerden zij onder andere met behulp van NMR-spectroscopie de synthese van penicilline-VK, een geneesmiddel voor behandeling van infecties. De oligomerisatietechnologie van SABIC (Saudi Basic Industries Corporation), hoofdsponsor van deze IChO, kwam ook uitgebreid aan bod, evenals de zogenoemde vitrimeren. Dit zijn polymeren die onder specifieke omstandigheden van vorm kunnen veranderen en zichzelf kunnen herstellen. In de Saoedische cultuur is een drankje gemaakt van saffloer, een distelachtige plant, een traditioneel geneesmiddel dat wordt gebruikt vanwege zijn kalmerend effect. De synthese van twee werkzame stoffen hierin, kaempferol en serotobenine, werden verder uitgeplozen.

Uitgebreid activiteitenprogramma voor de leerlingen 

Ondanks de ongekend hoge temperaturen overdag van 45 graden Celsius of meer, waren de organisatoren in Riyad erin geslaagd om een uitgebreid activiteitenprogramma voor de leerlingen samen te stellen. Ze bezochten Boulevard City dat populair is vanwege de Square-subzone, een replica van Times Square, Takenda-centrum en het Trocadero-gebied. Maar het is zeker ook een plaats voor electronic sports (E-sports). E-sports is competitief gamen. Onlangs heeft het IOC besloten dat in 2025 de eerste Olympische E-sportspelen eveneens gehouden worden in Saoedi-Arabië. Verder gingen de leerlingen naar het UNESCO werelderfgoed Diriyah, de hoofdstad van de eerste Saoedische dynastie en de geboorteplaats van het Huis van Saud en het historisch paleis Murabba. Een rondleiding door Souk Al, een van de oudste traditionele markten van Riyad, stond ook op het programma, evenals het Nationaal Museum en King Abdulaziz Arabian Horses Center, dat nog steeds een kudde van pure Desert Bred Original Arabian Horses heeft die afstammen van de kudde van de stichter van Saoedi-Arabië, koning Abdul Aziz.

Door: Nationale Onderwijsgids